Su Faturası Mantığı: Thames Water, Sayaçlar ve Rateable Value

Elektrik ve gaz tedarikçisini seçebildiğimizi, o şirketten bu şirkete geçip £50 indirim kovalayabildiğimizi önceki yazılarda konuşmuştuk. Su faturasında ise durum tam bir tekel. Londra ve çevresinde oturuyorsanız, paşa paşa Thames Water (veya bölgenizdeki tek yetkili kimse) ile muhatap olacaksınız. "Ben hizmetini beğenmedim, değiştireceğim" deme lüksünüz yok. Eve taşındıktan sonra yapmanız gereken ilk işlerden biri Thames Water'ın sitesine girip "Ben buraya taşındım" (Moving in) formunu doldurmak. Burada karşınıza iki farklı senaryo çıkacak ve hangisinde olduğunuz faturanızın tutarını ciddi anlamda etkileyecek: Metered (Sayaçlı) mı, yoksa Unmetered (Sayaçsız) mı?

Unmetered: Evin Değerine Göre Su Parası Ödemek

Türkiye'den gelen bir mühendis kafasıyla bunu anlamlandırmam zaman aldı. Eğer evinizde su sayacı yoksa (eski Victoria dönemi evlerin çoğunda sayaç takmak teknik olarak zor veya maliyetli olabiliyor), su faturanız ne kadar su harcadığınıza göre DEĞİL, evinizin "Rateable Value"suna göre belirleniyor. Bu sistem, evlerin 1990 yılındaki tahmini kira değerine dayanıyor. Yani siz evde tek kişi de yaşasanız, 5 kişi de yaşasanız; günde 10 kere duş da alsanız, hiç almasanız da ödeyeceğiniz tutar sabit. Yıllık bir rakam belirliyorlar (örneğin £400), bunu 12'ye veya 10'a bölüp ödüyorsunuz. Avantajı: Eğer evde kalabalık yaşıyorsanız veya suyu bol kullanmayı seviyorsanız (uzun banyolar, sürekli çamaşır yıkama), bu sistem sizin için "All you can eat" büfesi gibi. Sınırsız kullanım, sabit fiyat. Dezavantajı: Tek başına yaşayan ve bütün gün ofiste olan biriyseniz, kullanmadığınız suyun parasını ödüyorsunuz demektir. Bu durumda belediyeye başvurup sayaç taktırmak isteyebilirsiniz.

Metered: Kullandığın Kadar Öde

Yeni yapılan binaların (new builds) neredeyse tamamında ve dönüştürülmüş birçok evde sayaç var. Hatta artık "Smart Meter" takıyorlar, böylece görevlinin gelip saati okumasına gerek kalmıyor, veriler otomatik gidiyor. Mantık basit: Ne kadar metreküp su harcarsan o kadar ödersin. Eğer evde az kişiyseniz kesinlikle sayaçlı sistem daha ekonomik. Thames Water'ın sitesinde bir hesaplayıcı var; kişi sayısı, duş alma sıklığı, bahçe sulama durumu gibi verileri girip hangi sistemin daha ucuza geleceğini simüle edebiliyorsunuz.

Assessed Household Charge

Burada ilginç bir detay daha var. Diyelim ki sayaç taktırmak istediniz (çünkü tek yaşıyorsunuz ve fatura çok yüksek geliyor), başvurdunuz ama Thames Water gelip "Binanın tesisatı çok eski, buraya sayaç takamayız" dedi. Bu durumda kaderinize terk edilmiyorsunuz. "Assessed Household Charge" denilen bir tarifeye geçiyorsunuz. Bu tarife, yatak odası sayısına veya evde yaşayan kişi sayısına göre belirlenen ortalama bir ücret. Genelde standart "Rateable Value" ücretinden daha uyguna geliyor.

Ödeme ve Faturalandırma

Su faturaları genelde 6 ayda bir veya yılda bir toplu hesaplanır gibi görünse de, en temizi aylık ödeme planı oluşturmak. Hesabınızdan Direct Debit ile her ay sabit bir tutar çekilmesi bütçe takibi açısından en sağlıklısı. Yıl sonunda bir mahsuplaşma oluyor; eğer sayaçlıysanız ve tahmin edilenden az harcadıysanız farkı iade ediyorlar veya bir sonraki faturadan düşüyorlar. Son bir not: İngiltere'de musluk suyu (tap water) içilebilir. Yani damacana su derdiniz yok. İlk başta tadı biraz kireçli (hard water) gelebilir, bu yüzden bir Brita filtre sürahisi almak ilk alışveriş listenizde olsun. Çaydanlığınızın dibi 2 haftada kireç bağlayınca ne demek istediğimi anlayacaksınız.