Sayfa
İngiltere Sözlüğü
İngiltere'de yaşam, göçmenlik, vize, konaklama ve günlük hayatta sık kullanılan İngilizce terimler ve anlamları.
İndeks
BRP (Biometric Residence Permit)
Biyometrik ikamet kartı. Vize başvurusu onaylanan göçmenlere verilen, üzerinde ad, fotoğraf, parmak izi ve vize bilgileri bulunan plastik kart. 2024 sonrası eVisa sistemine geçilmiştir. Artık fiziksel BRP yerine dijital göçmen statüsü (UKVI hesabı) kullanılmaktadır.
CoS (Certificate of Sponsorship)
Sponsorluk sertifikası. Skilled Worker vizesi başvurusu için işverenin size tahsis ettiği benzersiz referans numarası. Fiziksel bir belge değil, dijital bir kayıttır. İşverenin Home Office onaylı bir sponsor (A rated) olması gerekir.
Council Tax
İngiltere'de ikamet edenlerin yerel belediyeye (council) ödediği emlak vergisi. Evin 1991 yılındaki değerine göre A (en düşük) ile H (en yüksek) arasında bandlara ayrılır. Tek yaşayanlara %25 indirim (single person discount) uygulanır. Öğrenciler muaf tutulabilir.
Credit Score
Kredi puanı. İngiltere'de kredi geçmişinizi gösteren puandır. Kredi kartı başvurusu, mortgage, telefon kontratı, hatta ev kiralama gibi işlemlerde kontrol edilir. Düzenli fatura ödemeleri, seçmen kaydı (electoral roll) ve kredi kartı kullanımı puanı olumlu etkiler. Yeni gelenler için başlangıçta düşük olabilir.
GP (General Practitioner)
Aile hekimi / pratisyen doktor. NHS sistemine girişin ilk adımıdır. İkamet adresinize bağlı bölgedeki bir GP'ye kaydolmanız gerekir. Randevu almak için telefon veya online sistem kullanılır. Uzman bir doktora (specialist) görünmek için GP'den sevk (referral) almak gerekir.
IHS (Immigration Health Surcharge)
Göçmen sağlık ek ücreti. Vize başvurusu sırasında ödenen ve NHS'e erişim hakkı veren yıllık ücrettir. 2024 itibarıyla yıllık £1,035'tir. Vize süresi boyunca peşin ödenir. Aile üyeleri için de ayrıca ödenmesi gerekir.
ILR (Indefinite Leave to Remain)
Süresiz oturum izni. Belirli bir vize türünde (Skilled Worker, Family Visa vb.) 5 yıl kesintisiz ikamet sonrası başvurulabilir. ILR sahibi olmak, İngiltere'de süresiz kalma ve çalışma hakkı verir. ILR'den 12 ay sonra İngiliz vatandaşlığına (naturalisation) başvurulabilir.
ISA (Individual Savings Account)
Bireysel tasarruf hesabı. İngiltere'de vergisiz tasarruf ve yatırım yapmayı sağlayan hesap türüdür. Her vergi yılında belirli bir limite kadar (2024/25 için £20,000) para yatırılabilir. Cash ISA (nakit), Stocks & Shares ISA (yatırım), Lifetime ISA (ev/emeklilik) gibi türleri vardır.
MOT
Araç muayenesi. 3 yaşından büyük araçların her yıl güvenlik, egzoz emisyonu ve yol uygunluğu açısından test edilmesi zorunludur. Test geçilmezse araç kullanılamaz. Geçerli MOT olmadan araç kullanmak cezai işlem ve sigorta geçersizliğine yol açar.
National Insurance (NI)
İngiltere'de çalışan herkese verilen 9 haneli sigorta numarası. Maaştan kesilen NI katkıları, emekli maaşı (State Pension), işsizlik yardımı, hastalık ödeneği ve diğer sosyal haklara erişim için gereklidir. İşe başlamadan önce başvurulmalıdır.
NHS
National Health Service — İngiltere'nin kamu sağlık sistemi. IHS ücreti ödeyen göçmenler, GP'ye kayıt yaptırarak NHS hizmetlerinden ücretsiz yararlanabilir. Acil servisler (A&E) herkese açıktır. Diş ve reçete hizmetleri sabit ücrete tabidir.
Oyster Card
Londra toplu taşıma sisteminde kullanılan temassız akıllı kart. Metro (Tube), otobüs, tramvay, DLR ve London Overground'da geçerlidir. Pay as you go (kullandıkça öde) veya günlük/haftalık seyahat kartı (Travelcard) yüklenebilir. Alternatif olarak banka kartı veya Apple Pay ile temassız ödeme de kullanılabilir.
Right to Rent
Kiralama hakkı. İngiltere'de ev kiralamak için göçmenlik statünüzün kiralama izni verdiğini kanıtlamanız gerekir. Ev sahibi veya emlakçı, pasaport, BRP veya UKVI paylaşım kodu ile bu hakkı kontrol etmekle yükümlüdür. Kontrol yapmayan ev sahibi para cezası alabilir.
Self Assessment
Kendi vergi beyanı sistemi. Serbest çalışanlar (freelance), ek geliri olanlar veya yıllık geliri £1,000 üzerinde olanların HMRC'ye her yıl 31 Ocak'a kadar online vergi beyannamesi vermesini gerektirir. Vergi borcu ve varsa ödenmesi gereken National Insurance katkıları bu beyan üzerinden hesaplanır.
Skilled Worker Visa
Nitelikli çalışan vizesi. Sponsor bir İngiliz şirketinden iş teklifi alan nitelikli profesyonellerin İngiltere'de çalışmasına ve yaşamasına olanak tanır. Asgari maaş eşiği, İngilizce yeterliliği ve sponsorluk sertifikası (CoS) gereklidir. Genellikle 5 yıl geçerlidir ve ILR'ye giden yoldur.
TV Licence
Televizyon lisansı. İngiltere'de canlı TV yayını izlemek veya BBC iPlayer kullanmak için zorunlu olan yıllık ücrettir (2024 için £169.50). Sadece Netflix, YouTube, DVD gibi platformları kullanıyorsanız lisans gerekmez. Lisanssız TV izlemek para cezasına tabidir.