Direksiyon sınavım

Direksiyon sınavı için hazırlık yaparken istatistikleri açtığım gün moralim bayağı çökmüştü. Ortalama geçme oranı bazı test merkezlerinde %35’e kadar düşüyor. Hangi şehirde olduğuna, hangi hocayla hazırlandığına hatta sınav saatine göre bile değişiyor. Sabah saatlerinde trafik daha sakin diye insan biraz mutlu oluyor ama yoğun kavşaklar her zaman risk. Bu ülkede tamamen “şans” diyemem ama kaderin de ufak bir parmağı var gibi.

Examiner’ın soğukluğu

Sınav günü araca bindiğimde examiner klasik İngiliz soğukluğuyla karşılık verdi. Ne gülümseme ne gevşetici bir tavır. “When you’re ready” deyip sustu. O cümledeki pasif agresiflik beni anında gerginleştirdi. Direksiyon derslerinde hep konuşan bir instrüktora alışınca bu sessizlik insanı ister istemez tetikliyor. Yine de bu sessizlikte yaptığım her hamlenin ne kadar önemli olduğunu fark ettim.

Küçük hataların birikmesi

Bu sınavda kimse tek büyük hatayla kalmıyor aslında. Kritik hata yapmadığın sürece her şey küçük hatalardan oluşan bir tabloya dönüşüyor. Examiner bunları not ettikçe panoramik aynamdan gözüm ilişiyordu. “Mirror-signal-manoeuvre” dizisini bir kez bile eksik yaptığında hop bir tick daha gidiyor. O an insanın içindeki ses “bittik” diyor ama sürmeye devam etmek zorundasın.

En sık yapılan hatalar masanın üstünde duruyor

Hazırlanırken karşıma hep aynı başlıklar çıktı ve gerçekten sınavda bunlar çok bariz hissettiriyor:

• Gözlem eksikliği: Kavşaklara yaklaşırken sağ-sol kontrolünün birkaç milisaniye geç yapılması.
• Junction çıkışlarında tereddüt: “Gideyim mi bekleyeyim mi?” ikilemi bu ülkede büyük minor hata.
• Hız ayarı: Limit 30 iken 28 ile gitmek sorun değil ama 22-23’e düşmek examiner’ı rahatsız ediyor.
• Roundabout yaklaşım hataları: Lane seçimi çok sıkıntılı; bir kere yanlış girdin mi toparlamak zor.
• Park manevralarında gereksiz düzeltme: Bayram temizliği gibi uğraşılırsa minor yağıyor.

Bu maddeleri okuyunca ilk başta insan “Ben bunları zaten biliyorum” diyor. Sonra araca binince beyin bambaşka çalışıyor, terleme başlıyor, mantık gidiyor.

Manoeuvre seçimi kader gibi

Sınavda sadece bir tane manevra veriliyor ama o manevranın ne olacağını bilmemek işin stresini artırıyor. Bana “pull up on the right and reverse back” geldi. Öğrencilerin yarısının sevmediği manevra. Aracı sağa çekmek bile Türkiye’de alışık olduğumuz şeyin tam tersi. İçimde kısa bir “niye bu ya?” isyanı yükseldi ama dışarıya vermedim. Examiner zaten her şeye nötr duruyor, duygunun yeri yok.

Test rotasının tahmin edilemiyor oluşu

Birçok hoca belirli rotaları çalıştırıyor ama sınavda examiner farklı bir sokak seçince bütün plan dağılıyor. O gün rotada dik bir yokuş ortaya çıktı. Hill start yapacağımı anladığımda ayaklarım frende titredi. Arabayı stop ettirmeden kalkmak küçük bir zaferdi ama bunu sınav ortasında yaşamak insanı inanılmaz yoruyor.

Kırmızı ışıkta panikleyenlerin düşüşü

Bu ülkede ışıklar daha kısa süreli yanıyor. Amber da daha kısa. Kavşaktaki akış sürekli. Önümdeki aracın ani fren yapmasıyla birlikte mesafe ayarı konusunda o klasik minor geldi. Examiner küçük bir tik daha attı. Göz ucuyla görünce kalbim düştü ama devam ettim. Bu sınavda en önemli şey geri kalan süreyi batırmamak.

Geçme oranlarını masaya yatırınca

Merkez merkez araştırınca ortalama fail nedenlerini şöyle özetleyebildim:

Bu tabloyu görüp “Ben bunların hepsini yaparım” dediğim an olmuştu. Ama pratikte insan beyni sınav anında kartopu etkisine giriyor.

Examiner ile kurulan sessiz iletişim

Sınav boyunca examiner tek kelime etmese bile nefes alış verişinden, kalem sesinden insan bir şeyler çıkarıyor. Bir roundabout çıkışında sinyalimi biraz geç verdiğimde ufak bir derin nefes alışını duydum. Kötüye yormamak için kendimi toparladım, yeniden akışa döndüm.

Geçtiğimi öğrendiğim o an

Aracı park alanına çektiğimde kalbim göğsümü kırıp çıkacak gibiydi. Examiner gözlüklerini çıkardı ve dosyayı kapattı. “I’m pleased to tell you…” cümlesini duyduğum an vücudumdan bir elektrik boşaldı. Birkaç minorım vardı ama hiçbir kritiğe girmemiştim. Sınavı geçmek yalnızca araç kullanmayı bildiğini değil, bu ülkenin trafik kültürüne ayak uydurduğunu gösteriyor gibi geliyor.

Neden bu kadar zor?

Bunun cevabı aslında hem basit hem rahatsız edici. İngiltere’de direksiyon sınavı, kazaları minimuma indirmeye odaklı. Yani “araba kullanabiliyorum” demek yetmiyor. Bunu çevrene zarar vermeden, akışı bozmadan, kurallarla uyumlu şekilde yapman bekleniyor. Çok ufak hataların bile notlanması bu yüzden. Kural bilmek değil, davranış biçimi göstermek gerekiyor. Sınavı geçtiğim için sevinç var ama sınavın psikolojik yükü kısa sürede geçmedi. Gün içinde bile roundabout görüntüleri gelip gidiyor. Bu deneyim insanı biraz olgunlaştırıyor, çünkü burada ehliyet almak hayatın başka bir evresine geçmek gibi hissettiriyor.

Hataların insana öğrettiği şey

Yaptığım minor hatalar aslında yeni sürüş kültürünü sindirmeme yardımcı oldu. Examiner’ın verdiği geri bildirimde “better anticipation” yazıyordu. Bu kelimeyi duyunca sinirlendim ama düşündükçe hak verdim. Trafikte öngörü her şeymiş. Türkiye’de refleksle çözdüğüm birçok şey burada sistematik ilerliyor. Bu oranlar aslında motive de ediyor. Zor bir şey başarmak, insanın kendine bakışını değiştiriyor. “Herkes kalıyor, ben geçtim” demek hafif bir gurur yaratıyor. Bunu dile getirmesem bile içimde minik bir zafer duygusu kaldı.